Γιώργος Μπαλιάκας – ένας διεκπεραιωτής του ανέφικτου

Μια πρωτοποριακή παράσταση που συνδυάζει την τεχνική του σωματικού θεάτρου με στοιχεία του θεάτρου του παραλόγου παίζεται εδώ και λίγες εβδομάδες στην τοπική θεατρική σκηνή του Πήγασου, κερδίζοντας ήδη τη θετική ανταπόκριση του κοινού.

Πρόκειται για μια συμβολική προσέγγιση του κλασικού έργου του μεγάλου συγγραφέα Franz Kafka «Η Μεταμόρφωση», που έχει διασκευαστεί από την ομάδα Σημείο Μηδέν και σκηνοθετείται από τον Γιώργο Μπαλιάκα, ηθοποιό και για πολλά χρόνια συνεργάτη του Θεάτρου Πήγασος.

Ένα διαχρονικό έργο που αναφέρεται στην αποξένωση του καθενός μας και στην ανάγκη του ανθρώπου να αποδομήσει τον εαυτό του, καθώς όντας εγκλωβισμένος σε ένα αλλοτριωτικό περιβάλλον, είναι μοιραίο να συγκροτεί την προσωπικότητά του ως αντικείμενο των επιθυμιών και των προβολών των άλλων. 

Ο Γιώργος Μπαλιάκας μιλά στο e-pieria.gr για το μεγαλείο του Κάφκα, για την πρώτη του σκηνοθετική απόπειρα και για τους βαθύτερους στοχασμούς που προκαλεί και προσφέρει τόσο το κείμενο όσο και η παράσταση και τονίζει την αναγκαιότητα της διαρκούς αντίστασης του ατόμου ενάντια στην εξουσία και για το πώς εγκλωβίζεται ο καθένας μας ως μονάδα στη δομή της ίδιας του της οικογένειας.

Συνέντευξη στον Θέμη Κωτούλα

«Εκείνος που δεν τα βγάζει πέρα ζωντανός με τη ζωή, χρειάζεται το ένα του χέρι για να αποδιώχνει λίγο την απελπισία για τη μοίρα του, με το άλλο χέρι, όμως, μπορεί να σημειώνει αυτό που βλέπει κάτω από τα ερείπια, γιατί τότε βλέπει διαφορετικά και περισσότερο από τους άλλους, μια και είναι νεκρός, ενώ ακόμα ζει και ταυτόχρονα αυτός είναι τελικά ο πραγματικός επιζών».

Γιώργος Μπαλιάκας

Τι είναι αυτό που σε οδήγησε να επιλέξεις αυτό το τόσο δύσκολο έργο;

Νομίζω ότι οι περισσότεροι από εμάς επιλέγουμε εγωιστικά και ίσως αυτοβιογραφικά. Το κείμενο του διηγήματος της Μεταμόρφωσης, θεωρώ ότι είναι κουμπωμένο πάνω στο δικό μου κορμί, στην ψυχοσύνθεση και στα βιώματά μου. Αυτό ήταν το εφαλτήριο.

Το πρώτο βιβλίο που διάβασα ως ενήλικας ήταν το «Ένα γράμμα στον πατέρα» του Κάφκα. Θεωρώ ότι ο Κάφκα μου ταιριάζει και ιδεολογικά, υπό την έννοια, ότι είναι ένας αντεξουσιαστής, τα βάζει με την εξουσία και ως ένας εξαιρετικός χειρουργός ασχολείται και αναλύει την εξουσία. Το κάνει τόσο στα μυθιστορήματά του, στα οποία αναφέρεται στην ευρύτερη πολιτική εξουσία όσο και στα διηγήματά του και στην οικογενειακή εξουσία την οποία θεωρεί ως ένα εργαλείο της κοινωνίας για να αναπαράγει απλώς πειθήνιους και εγκλωβισμένους ανθρώπους.

Ιδιαίτερα στην οικογένεια. Βλέπεις, το πώς ένα παιδί συμπεριφέρεται σε μια ομάδα, στην τάξη, στο σχολείο, σε μια φιλική παρέα και σου είναι εύκολο να κατανοήσεις το οικογενειακό περιβάλλον από το οποίο προέρχεται. Αν είναι τιμωρητικό, διαχειριστικό, απειλητικό, δημοκρατικό...

Αυτή η ανάγκη να τα βάλει κανείς με την εξουσία, δεν καταντά πολλές φορές και μια εμμονή που οδηγεί σε μεγαλύτερο αδιέξοδο;

Εδώ θα «κλέψω», την πολύ ωραία τοποθέτηση του Σάββα Στρούμπου που έχει κάνει τη δραματοποίηση και τη μετάφραση του έργου «Η μεταμόρφωση αποτελεί ακριβώς αυτή την ατέλειωτη κραυγή αγωνίας ενάντια στον αυτόβουλο και υπαρξιακό εγκλεισμό του σύγχρονου ανθρώπου. Οι άνθρωποι όμως μπορούν να δράσουν και διαφορετικά, έχουν πάντα τη δυνατότητα να σπάσουν τα δεσμά της κάθε φυλακής τους, να δημιουργήσουν ρήγματα στις παραστάσεις της καθημερινότητάς τους, να δώσουν ένα τέλος στον όποιο εφιάλτη, να δράσουν δημιουργικά προς τον εαυτό τους και τον κόσμο. Το ερώτημα τίθεται αναπόφευκτα:  Μήπως είναι στο χέρι του καθενός από εμάς να επιλέξει ανάμεσα στην από-ανθρωποποίηση και στη διεκδίκηση ενός άλλου τρόπου ζωής και πιθανά ενός άλλου κόσμου;».

Και εγώ κάποτε, μέσα στην αγωνία μου να βρω την αξία της ύπαρξής μου, θεωρώντας ότι είμαι πολύ μικρός για να τα βάλω με ένα οργανωμένο σύστημα, όπως είναι το σπίτι, το σχολείο, η κοινωνία, άκουσα από ένα φωτεινό πρόσωπο το εξής: Έχουμε από τη μια έναν κουβά γεμάτο με άσπρη μπογιά και ένα μικρό κουβαδάκι με μαύρη μπογιά. Αν ρίξουμε μία σταγόνα μαύρης μπογιάς στην άσπρη,  δεν θα γίνει σε καμία περίπτωση μαύρο το χρώμα, αλλά ούτε καν θα δούμε μια απόχρωση. Όμως, στην πραγματικότητα, εντός του έχει αλλάξει κάτι και υπάρχει αυτή η σταγόνα.

Από αυτή τη φράση πίστεψα ότι αξίζει να αγωνίζεται κανείς και αν βρεθούν λίγες σταγόνες ακόμη, κάποτε θα αλλάξει κάτι. Η ιστορία μας προσφέρει απλόχερα πολλά παραδείγματα που πάντα οι επαναστάσεις και οι διεκδικήσεις επανέρχονται. Το ίδιο γίνεται και σε μια οικογένεια.

Εξάλλου, υπάρχουν πάντα κάποιοι νευρωσικοί που παρακινούν την αλλαγή στον κόσμο.

Οι περισσότεροι από εμάς, δημιουργούμε, αυτό που λένε στην ψυχολογία έναν ψεύτικο εαυτό, ως άμυνα, είτε για να γίνουμε αρεστοί, για να κοινωνικοποιηθούμε, για να αποφύγουμε την απομόνωση. Άλλοι έχουμε την ψευδαίσθηση ότι είμαστε διαφορετικοί και τα βάζουμε με την εξουσία...

Μεταμορφώνομαι σε κάτι πολύ απεχθές με στόχο να εκμαιεύσω κάποια στοργή από τους γονείς μου, καθώς έχω εισέλθει σε μια τέτοια κατάσταση ώστε δεν μπορώ να φροντίσω τον εαυτό μου. Όταν ο Γκρέγκορ μεταμορφώνονται σε έναν άνθρωπο που διεκδικεί τη ζωή του, οι άλλοι τον θεωρούν μίασμα, επικίνδυνο για την αντανάκλαση του δικού τους εαυτού και συνακολούθως της ζωής τους.  Ο ήρωας της «Μεταμόρφωσης» ασφυκτιά μέσα στα οικογενειακά, κοινωνικά, ταξικά και επαγγελματικά πλαίσια με τέτοιον τρόπο και σε τέτοιο βαθμό που αρχίζει και χάνει τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά του,  ώσπου  μεταμορφώνεται σε τεράστιο απεχθές ζωύφιο.  Κι έτσι τίθεται το ζήτημα της διαρκούς επανάστασης. Ως επανάσταση μπορεί να νοηθεί  η καθημερινή διεκδίκηση επανανθρωποποίησης του ανθρώπου καθώς έχει συμβεί και υφίσταται ο καθείς από εμάς την αποανθρωποποίησή του.

Στην παράσταση επιλέξατε την τεχνική του σωματικού θεάτρου...

Τολμήσαμε να προσπαθήσουμε να αγγίξουμε την τέχνη και την τεχνική του σωματικού θεάτρου, από όπου κατάγεται και η ομάδα «Σημείο Μηδέν». Προσθέσαμε και κάποια στοιχεία του θεάτρου του παραλόγου, καθώς αφαιρέσαμε κάποια στοιχεία έκφρασης και συναισθήματος. Δεν θελήσαμε να στήσουμε την παράσταση σε ρεαλιστικό επίπεδο, αλλά με συμβολισμούς.

Η σκηνή είναι στημένη σε μια επικλινής επιφάνεια που σχηματίζει ένα Χ και η τομή των τεσσάρων αυτών διαδρομών είναι το σημείο μηδέν, που το ορίσαμε έτσι ως μια αναφορά στην ομάδα του Σάββα Στρούμπου, που μας προσέφερε απλόχερα το κείμενο. Στο σημείο μηδέν δεν πατά κανείς ηθοποιός. Ο καθένας είναι περιορισμένος στο δικό του τεταρτημόριο, στο δικό του χώρο συμβολικά για να δείξουμε τον εγκλωβισμό του καθενός μας στον δικό του μικρόκοσμο.

Οι ηθοποιοί που ανέλαβαν να σηκώσουν το βάρος της παράστασης είναι εξαιρετικοί και συνεργάσιμοι. Οφείλω ένα μεγάλο ευχαριστώ στον καλλιτεχνικό μου πατέρα και δάσκαλό μου Χάρη Αμανατίδη που με μύησε στην Τέχνη του θεάτρου και που τόσο αυτός όσο και οι άλλοι ηθοποιοί του θιάσου με εμπιστεύθηκαν να σκηνοθετήσω αυτό το έργο.

Γιώργος Μπαλιάκας - Ένας διεκπεραιωτής του ανέφικτου

Γεννήθηκε σύμφωνα με την επιθυμία του στην Κοζάνη και όχι στη Λοζάνη. Στα είκοσι δύο του εγκατέλειψε τα Παιδαγωγικά για να μελετήσει απερίσπαστος το βιβλίο του Κόσμου. Κατέχει άδεια οδήγησης μοτοποδηλάτου και Ι.Χ. αυτοκινήτου. Απαγγέλει Λειβαδίτη και ξέρει τα κυριότερα ονόματα των πραγμάτων στις κυριότερες γλώσσες. Οι φίλοι και οι φίλες  του τού παρέχουν τα προς το ζην αναγκαία.

Image

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

Image
Image
Image